Nieuws

Werk dat raakt

7 min

Pal naast de Polderbaan van Schiphol verrijst het herdenkingsmonument voor vlucht MH17. Een worsteling met taaie grond, zware betonelementen, hemelwater en 298 bomen.

Het zijn niet de ideale omstandigheden voor grondwerk. Na een paar dagen regen zuigen de laarzen van Wim de Vries van Krinkels en Gerrit Boorsma van Grondbalans zich vast in de zware grond die de bedrijven bij Vijfhuizen hebben neergelegd. “Dit soort werk doe je eigenlijk liever in een droger jaargetijde”, zegt De Vries. “Wanneer er minder water valt en het ook makkelijker wegloopt.”

U kunt dit artikel lezen nadat u bent ingelogd

Heeft u nog geen account, probeer Cobouw dan gratis.

  • Direct toegang tot Cobouw.nl
  • 5 gratis artikelen per maand
  • Dagelijks de Cobouw-nieuwsbrief

Maar ja, er is een deadline, en die is hard. Keihard. Op 17 juli is het exact drie jaar geleden dat vlucht MH17 boven Oekraine uit de lucht werd geschoten. Op die dag moet het herdenkingsmonument klaar zijn. Dan staat er naast de polderbaan een verhoogd lint beplant met 298 bomen. Voor elke omgekomen passagier of bemanningslid één. In de krul van het lint komt een amfitheater dat uitkijkt op een gedenkteken. Dat bestaat uit een roestvaststalen bal, geplaatst tegen een cortenstalen achterwand. Vanuit de lucht gezien is het net een reusachtig oog. In de oogbal staan de namen gegraveerd van iedereen die omkwam bij de ramp.

Vanwege die harde deadline moest er afgelopen weken dus stug worden doorgewerkt. Kippers voerden voortdurend nieuwe ladingen grond aan die met kranen direct in profiel werden gebracht. In totaal verwerkt Krinkels zo’n 20.000 kuub grond en 6000 kuub teelaarde en bomengrond. Grondbalans bracht al het materiaal in 2,5 maand bij elkaar uit tal van werken uit Noord- en Zuid-Holland. Dit najaar stokte het proces even vanwege onduidelijkheid bij de vergunningen. Bij de aanbesteding ging iedereen ervan uit dat grond van klasse Wonen volstond, maar de gemeente bleek bij nader inzien schone grond van klasse AW te eisen. Boorsma: “Toen moesten we dus op zoek naar andere grondstromen. En schone grond is duurder dan klasse Wonen. Terwijl we de meerkosten niet konden doorberekenen.”

De Vries: “Dat is typerend voor een werk als dit. De meeste partijen zetten zich belangeloos in. Als Krinkels en Grondbalans hebben we ook bepaald niet de hoofdprijs gevraagd. We mogen van geluk spreken als we quitte spelen. Maar dat doe je graag, omdat het zo’n bijzonder werk is. De ramp met de MH17 raakt immers iedereen. Die welwillende houding kom je tegen bij veel partijen. Toen ik op zoek moest naar betonnen keermuren voor het fietspad, dat dwars door het monument loopt, stonden de fabrikanten bijna in de rij.”

Funderingsplaat

Maar er zijn ook tegenvallers. En die hebben soms tot gevolg dat sommige onderdelen sneuvelen of simpe ler worden uitgevoerd. Daarin verschilt de bouw van het MH17 monument dan weer niet van de andere civieltechnische of groene werken waarop Krinkels zich toelegt. De betonnen funderingsplaat onder het gedenkteken bleek bijvoorbeeld veel zwaarder dan aanvankelijk gedacht. Hij weegt geen 12 ton maar bijna 60. Dat betekent dat hij onderheid moest worden. En daar was allemaal niet mee gerekend.

Als gevolg daarvan is de verlichting grotendeels wegbezuinigd. De stichting nationaal monument MH17 is druk doende om het geld alsnog bij elkaar te krijgen, maar het is niet zeker of dat nog op tijd gaat lukken. Krinkels heeft in elk geval een mantelbuis door het grondlichaam naar het gedenkteken getrokken. Zo kan die in elk geval worden aangelicht. Maar of het nog gaat lukken alle 298 bomen individueel aan te lichten, wordt steeds twijfelachtiger. Dat zat wel in het oorspronkelijk ontwerp van landschapsarchitect Robbert de Koning, die de ontwerpprijsvraag won. Daardoor zou het monument ’s avonds en ’s nachts goed zichtbaar zijn voor luchtreizigers van en naar Schiphol.

Op het beregeningssysteem en de dripleiding rondom de bomen kon volgens De Vries in elk geval niet bezuinigd worden. Hoe nat het ten tijde van het interview ook is, Nederland kent ook droge perioden. En omdat het grondlichaam van het herdenkingslint tot zo’n 3,5 meter boven de omgeving uitsteekt, loopt het water snel weg. Zo’n vier jaar na het aanplanten moeten de bomen, waaronder sierappels, lindes, meidoorns en dennen, goed geworteld zijn zodat ze zelf water kunnen zoeken. Maar in de periode daarvoor is een fijnmazig watersysteem noodzakelijk.

Het monument zal komende zomer ook nog eens baden in een woud van 20.000 zonnebloemen. Dat is een directe verwijzing naar het veld zonnebloemen waar de brokstukken van het vliegtuig van Malaysia Airlines in Oekraïne in terecht kwam. De bloemen worden deels in samenwerking met leerlingen van twee basisscholen in Vijfhuizen opgekweekt en daarna geplant.

“Lokaal draagvlak creëren isnoodzakelijk bij een werk als dit. Het monument maakt straks immers deel uit van een openbaar toegankelijk park. Je wilt niet dat het kort na de ingebruikname verandert in een hangplek voor jongeren of ten prooi valt aan vandalisme”, benadrukt De Vries, terwijl hij naar een rijtje huizen wijst dat grenst aan het park.

Om dezelfde reden wordt het profileringswerk van de taaie grond nu uitgevoerd door De Wilde uit Vijfhuizen. “Vlak voordat wij begonnen, werden van een werk in de omgeving rijplaten gestolen. Als je met lokale partijen werkt is het gevaar daarvan kleiner. Simpelweg omdat de sociale controle groter is.”

Materiaalstromen

Boorsma trekt onderwijl met veel m oeite zijn laars los uit de zompige grond. Waar dit materiaal vandaan komt durft de directeur van Grondbalans zo niet te zeggen. Het kan uit Amsterdam zijn, een depot uit Lisse, Amstelveen of Leidschendam. “Dat is ons werk: materiaalstromen efficiënt en gecontroleerd op elkaar afstemmen. Werk met werk maken. We beoordelen de grond niet alleen op milieukwaliteit, we zijn altijd bezig grond zo hoogwaardig mogelijk opnieuw te benutten. Zonodig werken we het op tot teelaarde of bomengrond.”

Na wat wrikken komt Boorsma’s laars met een zuigend geluid vrij. De Vries ziet het geamuseerd aan. “Nu is het snel afgelopen”, zegt hij optimistisch terwijl hij zijn blik rich t op een donkere wolk die nieuw regenwater aanvoert. Het zwaarste is bijna achter de rug. We starten bijna met het aanplanten van de bomen. Daarna moet de natuur haar werk doen en zorgen dat alles er in juli in volle bloei bij staat.”<

Reacties

Veur en deur Pekel! Zo luidt de slogan voor het ontwikkelingsplan Oude Pekela Centraal. Doel van dit ingrijpende project is om het centrum van dit...

Ben jij tevreden over de hoogte van je salaris? Denk je aan overstappen en zo ja, bij welk bouwbedrijf zou je dan graag aan de slag gaan? En kun...

Het is nog lang geen kerst, maar toch wil ik het al hebben over het slachten van ons inmiddels geliefde konijn. Het klimaatkonijn wel te verstaan...

Harm Valk
column

Het woningtekort in Groot Amsterdam en de Zaanstreek zal verder oplopen als gevolg van de scherpe daling van het aantal afgegeven bouwvergunningen...