Blog

PBL: 'gas geven met de woningbouw! Van huishoudenskrimp is vooralsnog geen sprake'

7 min

In de afgelopen jaren is het woningtekort flink opgelopen in de stedelijke regio’s van ons land. Het aantal huishoudens neemt tot 2025 met een half miljoen toe. Volgens de nieuwste CBS/PBL-regionale bevolkings- en huishoudensprognose zijn er tot 2025 geen regio’s in Nederland die met huishoudenskrimp te maken krijgen. Bouwen dus, is het devies van Martijn Eskinasi en Carola de Groot.

Volgens de CBS/PBL regionale prognose uit 2016 neemt tot 2025 het aantal huishoudens nog met ongeveer een half miljoen1 toe. Uiteraard kennen prognoses een aanzienlijke onzekerheidsmarge. Maar zelfs als we uitgaan van lage groei (helemaal aan de onderkant van het 67 procent onzekerheidsmarge) dan komen er tussen 2015 en 2025 nog bijna een kwart miljoen huishoudens bij. Aan de bovenkant van dezelfde onzekerheidsmarge telt Nederland in 2025 maar liefst 800 duizend meer huishoudens dan nu2.  

Meer dan 50.000 nieuwe woningen per jaar nodig

U kunt dit artikel lezen nadat u bent ingelogd

Heeft u nog geen account, probeer Cobouw dan gratis.

  • Direct toegang tot Cobouw.nl
  • 5 gratis artikelen per maand
  • Dagelijks de Cobouw-nieuwsbrief

Om de woningvoorraad te laten meegroeien met de huishoudenstoename, zijn dus zo’n 50 duizend nieuwe woningen per jaar nodig (met een forse bandbreedte tussen de 25 en 80 duizend).  Voor de  benodigde nieuwproductie komen de inhaalvraag van na de crisis, het bestaande woningtekort en de vervanging van verouderde bestaande woningen  daar nog eens bovenop.  

De toename van het aantal huishoudens beperkt zich niet tot de stedelijke regio’s; in alle COROP-regio’s neemt tot 2025 het aantal huishoudens toe. Wat nog weinigen zich realiseren, is dat zelfs de bekende krimp- en anticipeerregio’s zoals Oost Groningen, Delfzijl en omgeving, Zuid-Limburg, de Achterhoek en Zeeuws Vlaanderen volgens de prognose tot 2025 nog niet met huishoudenskrimp te maken krijgen (hoewel ze vrijwel geen huishoudensgroei zullen kennen).   

Verdunning van huishoudens

Alleen aan de onderkant van de onzekerheidsmarge krimpen deze regio’s tot 2025 slechts in beperkte mate: het aantal huishoudens neemt met nog geen anderhalf procent af. Dat deze bekende krimpregio’s wel met bevolkingskrimp maar niet met huishoudenskrimp te maken krijgen, komt doordat het aantal leden per huishouden afneemt (verdunning van huishoudens).  

Tot 2025 is huishoudenskrimp nog geen probleem op regionaal niveau en op gemeentelijk niveau komt het incidenteel wel voor. Voorbeelden daarvan zijn Delfzijl of Bronckhorst. Maar de meeste stedelijke regio’s in de Randstad en Brabant groeien gewoon door. Op de korte termijn, is het grootste zorgpunt dan ook hoe we de nieuwbouwproductie verhogen. Zorgen over bouwen voor toekomstige leegstand is in deze regio’s niet aan de orde. 

De huishoudenskrimp in de PBL- regionale prognose uit 2016 komt aanzienlijk lager uit dan de editie uit 2007. Toen kwamen de doorrekeningen nog uit op huishoudenskrimp in 10 procent van alle gemeenten. Dit heeft te maken met bijstellingen in de nationale huishoudensprognose van het CBS voor de buitenlandse migratie en de gemiddelde levensverwachting3.

Omdat woningen lang meegaan, moet er wel rekening worden gehouden met de huishoudensontwikkeling ná 2025, zo heeft het PBL regelmatig benadrukt. Volgens de meest recente CBS/PBL prognose telt Nederland als geheel in 2040 zo’n 8,5 miljoen huishoudens: 900 duizend huishoudens meer dan nu, die ook allemaal ergens moeten wonen.  

Ook na 2025 maar weinig krimp

Op de langere termijn (tot 2040) krijgen volgens de CBS/PBL-prognose maar weinig COROP-regio’s te maken met huishoudenskrimp. Het gaat om zes regio’s in het noorden, de Achterhoek, Zeeland en Limburg, waar nu in totaal een half miljoen huishoudens wonen. Ná 2025 wordt hier een netto afname verwacht van 15 duizend huishoudens, drie procent van het totaal.

Bij een erg lage groei zou de huishoudenskrimp verder uitwaaieren over dertien (van de veertig) regio’s, waar nu 1,6 miljoen huishoudens wonen. De verwachte krimp zou dan circa 85 duizend huishoudens ofwel 5% bedragen. In zulke regio’s is nieuwbouw nog steeds nuttig voor de korte-termijnvraag en voor de kwaliteit van de voorraad als geheel. Eventuele krimp en leegstand na 2025 zullen dan via onttrekking en herstructurering moeten worden aangepakt.  

In grote delen van Nederland moet dus sowieso fors gebouwd worden. Uiteraard zijn daar nog veel keuzen te maken over waar, wat en voor wie te bouwen. Maar echte huishoudensafname is slechts in enkele regio’s en pas na 2025 aan de orde en waarschijnlijk van beperkte omvang. 

Gas geven dus met die woningbouw, en goed blijven sturen. 



Dr. Martijn Eskinasi en Dr. Carola de Groot zijn beiden onderzoeker Wonen bij het Planbureau voor de Leefomgeving. 

#1 PBL, CBS (2016) Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2016-2040: sterke regionale verschillen, Den Haag: PBL en CBS; https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2016/37/pbl-cbs-regionale-prognose-2016-2040. Zie ook http://www.pbl.nl/themasites/regionale-bevolkingsprognose 

#2 De onder- en bovenkant van de onzekerheidsmarge verwijzen naar de onder- en bovengrens van het 67%-onzekerheids-interval. Dit interval weerspiegelt het effect van hogere dan wel lagere veronderstellingen ten aanzien van bijvoorbeeld sterfte, migratie en het uit huis gaan van kinderen. Naar verwachting ligt de huishoudensgroei in de meeste gevallen tussen de onder- en bovengrens van het 67%-onzekerheids-interval. 

#3 Zie https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2011/27/huishoudensprognose-2011-2060-meer-en-kleinere-huishoudens 

Reacties

Veur en deur Pekel! Zo luidt de slogan voor het ontwikkelingsplan Oude Pekela Centraal. Doel van dit ingrijpende project is om het centrum van dit...

Ben jij tevreden over de hoogte van je salaris? Denk je aan overstappen en zo ja, bij welk bouwbedrijf zou je dan graag aan de slag gaan? En kun...

Het is nog lang geen kerst, maar toch wil ik het al hebben over het slachten van ons inmiddels geliefde konijn. Het klimaatkonijn wel te verstaan...

Harm Valk
column

Het woningtekort in Groot Amsterdam en de Zaanstreek zal verder oplopen als gevolg van de scherpe daling van het aantal afgegeven bouwvergunningen...